O‘zbekiston va Chexiya Respublikasi o‘rtasidagi munosabatlar chuqur tarixiy ildizlarga ega bo‘lib, bu aloqalar yillar davomida izchil rivojlanib kelmoqda. Yevropa qit’asida ishonchli va strategik sherik sifatida Praga rasmiy doiralari O‘zbekiston bilan hamkorlikni doimo ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida baholab kelgan. Ayniqsa, keyingi yillarda ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlar mutlaqo yangi bosqichga ko‘tarilib, ular sifat jihatidan ham, mazmun jihatidan ham boyib bormoqda.
So‘nggi sakkiz yillik tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki, O‘zbekiston va Chexiya o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi ikki barobarga oshgan. Bu esa o‘zaro ishonchning mustahkamlanayotgani va iqtisodiy aloqalarning izchil kengayayotganidan dalolat beradi. Bugungi kunda mamlakatimizda Chexiya kapitali ishtirokida 36 ta qo‘shma korxona faoliyat yuritmoqda. Ular asosan sanoat, farmatsevtika, qurilish materiallari ishlab chiqarish, oziq-ovqat sanoati va turizm kabi strategik sohalarda ish olib bormoqda. Bu esa nafaqat investitsiya muhitining jozibadorligini, balki O‘zbekistonning xalqaro biznes maydonidagi nufuzi oshib borayotganini ham anglatadi.
O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan ochiq va pragmatik investitsiya siyosati Chexiya kompaniyalarining qiziqishini yanada kuchaytirmoqda. Xususan, zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish, ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish va eksportbop mahsulotlar hajmini oshirish borasida Chexiya tajribasi muhim ahamiyat kasb etadi. Shu nuqtai nazardan qaraganda, ikki davlat o‘rtasidagi hamkorlik nafaqat iqtisodiy, balki texnologik transformatsiya uchun ham katta imkoniyatlar eshigini ochmoqda.
Andrey Babishning 29–30-aprel kunlari O‘zbekistonga amalga oshirgan rasmiy tashrifi mazkur munosabatlarda burilish nuqtasi bo‘ldi, desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Ushbu tashrif doirasida o‘tkazilgan muzokaralar tor doirada ham, kengaytirilgan tarkibda ham amalga oshirilib, amaliy hamkorlikning joriy holati va istiqbollari atroflicha muhokama qilindi.
Muzokaralarda eng muhim masalalardan biri sifatida o‘zaro savdo hajmini sezilarli darajada oshirish vazifasi qo‘yildi. Jumladan, tovar ayirboshlash hajmini diversifikatsiya qilish va mahsulot turlarini kengaytirish orqali uni 1 milliard dollarga yetkazish maqsad qilingani alohida ahamiyatga ega. Bu ko‘rsatkich nafaqat iqtisodiy hamkorlikning yangi bosqichini belgilab beradi, balki ikki mamlakat o‘rtasida yangi savdo yo‘nalishlarini shakllantirishga ham xizmat qiladi.
Savdoni rag‘batlantirish maqsadida Chexiya hududida O‘zbekistonning birinchi sertifikatlash filialini tashkil etish rejalashtirilayotgani ham muhim qadamdir. Ushbu markaz Yevropa bozori talablariga javob beradigan mahsulotlarni sertifikatlash orqali mahalliy ishlab chiqaruvchilarga keng imkoniyatlar yaratadi. Bu esa o‘z navbatida eksport salohiyatini oshirish va Yevropa bozoriga chiqishni yengillashtiradi.
Shu bilan birga, avtomobilsozlik sohasida ham yangi tashabbuslar ilgari surildi. Jumladan, “Yevro-6” ekologik standarti asosida avtomobillarni sertifikatlash va kvant etaloni bo‘yicha zamonaviy laboratoriya qurish loyihasi muhokama qilindi. Bu tashabbus O‘zbekiston avtomobil sanoatini xalqaro standartlarga moslashtirish, ekologik xavfsizlikni ta’minlash va raqobatbardoshlikni oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Tashrif doirasida erishilgan yana bir muhim kelishuv - Texnologik hamkorlik dasturini ishlab chiqish bo‘ldi. Ushbu dastur mashinasozlik, “yashil” energetika, geologiya, kimyo sanoati, farmatsevtika va boshqa ustuvor sohalarni qamrab oladi. Bu esa innovatsion texnologiyalarni joriy qilish, qo‘shma loyihalarni amalga oshirish va yangi ish o‘rinlari yaratishga xizmat qiladi.
Yakunida imzolangan Kengaytirilgan hamkorlikni ilgari surish to‘g‘risidagi qo‘shma deklaratsiya esa ikki davlat munosabatlarini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqishga xizmat qiladi. Ushbu hujjat O‘zbekiston va Chexiya o‘rtasidagi strategik sheriklikni mustahkamlash, yangi investitsiya loyihalarini amalga oshirish, innovatsion rivojlanishni ta’minlash va xalqaro bozorlarda raqobatbardoshlikni oshirish uchun mustahkam huquqiy asos yaratadi.
Umuman olganda, O‘zbekiston va Chexiya o‘rtasidagi munosabatlar bugungi kunda nafaqat ikki tomonlama manfaatlarga xizmat qilmoqda, balki keng qamrovli iqtisodiy va texnologik taraqqiyotning muhim omiliga aylanmoqda. Bu hamkorlik kelgusida yanada chuqurlashib, yangi strategik loyihalar va tashabbuslar bilan boyishi shubhasiz.