Sulton Saodat majmuasi Termiz shahrining sharqiy qismida joylashgan bo‘lib, Janubiy O‘zbekiston hududida saqlanib qolgan eng muhim o‘rta asr me’moriy va diniy yodgorliklaridan biri hisoblanadi. Ushbu majmua taxminan yetti asr davomida shakllangan bo‘lib, o‘zida Markaziy Osiyoda kam uchraydigan sulolaviy dafn an’anasini mujassam etadi.

Manbalarga ko‘ra, majmua tarkibiga yigirmaga yaqin maqbara kiradi va ularning barchasi Termizda yashab o‘tgan sayyidlar sulolasi vakillariga tegishlidir. Dastlabki maqbara shu hududning yer egasi bo‘lgan, Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) avlodlaridan sanalgan Hasan al-Amir sharafiga bunyod etilgan. U IX asrning ikkinchi yarmida vafot etgani qayd etiladi. Ayrim tarixiy manbalarda esa majmuaning eng qadimgi inshooti Amir Sayyid Ali Akbar nomi bilan bog‘lanadi. Ana shu ikki shaxs nomi bilan bog‘liq maqbaralar keyinchalik butun majmuaning shakllanishiga asos bo‘lgan.

Xalq orasida nomi bilan mashhur bo‘lgan ayrim maqbaralar X asrda qad rostlagan bo‘lsa, majmuaning asosiy qismi XV–XVII asrlarda barpo etilgan. Ushbu davrda qurilgan maqbaralar yonma-yon joylashtirilib, uzun hovlining ikki tomonini egallagan. Bu hol majmuaga aniq rejalashtirilgan kompozitsion tuzilish bag‘ishlagan. Ikki qadimiy maqbara orasida peshtoqli supa barpo etilib, uning to‘g‘risida mehrob joylashtirilgan bo‘lib, bu yechim majmuaning ziyoratgoh sifatidagi ahamiyatini yanada kuchaytirgan.

Me’moriy bezaklar masalasida “Sulton Saodat” majmuasi alohida e’tiborga loyiq. Binolarda sirkor koshinlardan foydalanilishi ularga nafislik va joziba baxsh etgan. XV–XVII asrlarda qurilgan maqbaralarda o‘sha davr me’morchiligiga xos bo‘lgan yulduzsimon girih naqshlar, murakkab ganchkori bezaklar keng qo‘llanilgan. Ushbu bezaklar nafaqat estetik vazifani bajargan, balki diniy va ramziy ma’nolarni ham o‘zida mujassam etgan.

Majmua uzoq vaqt davomida tabiiy va tarixiy omillar ta’sirida qisman zarar ko‘rgan bo‘lsa-da, mustaqillik yillarida keng ko‘lamli ta’mirlash va restavratsiya ishlari amalga oshirildi. Natijada “Sulton Saodat” bugungi kunda nafaqat tarixiy-me’moriy yodgorlik, balki faol ziyoratgoh sifatida ham xizmat qilmoqda.

Umuman olganda, “Sulton Saodat” majmuasi Termizning diniy, ijtimoiy va me’moriy tarixini o‘zida jamlagan noyob yodgorlik bo‘lib, u asrlar davomida sayyidlar sulolasining mavqei, islomiy an’analar va mahalliy me’morchilik maktabining uzviy rivojini yaqqol aks ettiradi.