Oʻzbekistonning Yevropa yoʻnalishidagi tashqi siyosati haqida soʻz yuritilsa, avvalo Germaniya, Fransiya, Italiya yoki Ispaniya tilga olinadi, biroq baʼzan yirik davlatlar emas, balki nisbatan kichik mamlakatlar ham yangi gʻoya va modellarni tezroq sinovdan oʻtkazish imkoniga ega. Albaniya aynan shunday davlatlar sirasiga kiradi.

Davlatimiz rahbari Shavkat Mirziyoyevning taklifiga binoan Albaniya Respublikasi Prezidenti Bayram Begayning yurtimizga tashrifi mamlakatlarimiz oʻrtasidagi aloqalarni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi. Ikki davlat yetakchilari oʻrtasidagi samimiy muzokaralarda savdo, sanoat kooperatsiyasi, qishloq xoʻjaligi, “yashil” energetika va turizm kabi ustuvor yoʻnalishlarda qator hamkorlik bitimlari imzolangani fikrimiz tasdigʻidir.

Aytish kerakki, soʻnggi yillarda Albaniya raqamlashtirish, davlat xizmatini elektron shaklga oʻtkazish va investitsiya muhitini liberallashtirish boʻyicha jiddiy islohot amalga oshirdi. Bu jarayon yirik iqtisodiy resurs emas, balki boshqaruv samaradorligiga tayangan holda kechdi. Oʻzbekiston ham davlat boshqaruvini modernizatsiya qilish bosqichida turgan bir paytda Albaniya tajribasi ayrim sohalarda foydali amaliy model sifatida oʻrganilishi mumkin. Bu yerda gap tayyor andozani koʻchirish haqida emas. Masala – cheklangan resurslar sharoitida qanday qilib tezkor institutsional oʻzgarishlarga erishish mumkinligida.

Markaziy Osiyo davlatlari oʻrtasidagi munosabat yangi bosqichga chiqib borayotgan bir payt Bolqon mintaqasi tajribasi alohida ahamiyat kasb etadi. Bu hudud tarixan murakkab siyosiy jarayon, chegaraviy bahs va turli geosiyosiy taʼsirlar kesishgan makon hisoblanadi. Shuning uchun bugun Albaniya ishtirok etayotgan mintaqaviy hamkorlik formatlari Markaziy Osiyo uchun qiziq amaliy tajriba vazifasini oʻtashi mumkin.

Eʼtiborli jihat shundaki, Bolqon davlatlari iqtisodiy hamkorlikni siyosiy kelishmovchilikdan yuqori qoʻyish orqali koʻplab muammolarni yumshatishga erishdi. Bunday yondashuv Markaziy Osiyo uchun ham dolzarb ahamiyatga ega. Oʻzbekiston tashqi siyosatida mintaqa davlatlari bilan ishonch muhitini mustahkamlashga alohida eʼtibor qaratmoqda. Shu nuqtai nazardan Bolqon davlatlari bosib oʻtgan yoʻlni oʻrganish kelgusida yangi gʻoyalar manbaiga aylanishi mumkin.

Oʻzbekiston – Albaniya munosabatida inson kapitali masalasi hali yetarli muhokama qilinmagan. Holbuki, XXI asr diplomatiyasida talabalar, tadqiqotchilar va ilmiy markazlar koʻpincha rasmiy diplomatik institutlardan ham kuchliroq taʼsir koʻrsatadi. Bugun Oʻzbekistonda Bolqon mamlakatlarini oʻrganishga ixtisoslashgan ilmiy tadqiqotlar soni cheklangan. Markaziy Osiyoga nisbatan xuddi shunday holat Albaniyada ham kuzatiladi.

Bu esa hamkorlik uchun qiziq imkoniyat yaratadi. Masalan, qoʻshma tadqiqot dasturlari, tarixiy meros boʻyicha akademik loyihalar yoki yosh tadqiqotchilar almashinuvi ikki davlat oʻrtasida yangi intellektual koʻprik shakllantirishi mumkin. Koʻpincha siyosiy munosabat hukumatlar almashishi bilan oʻzgaradi. Ilmiy va taʼlim aloqalari esa ancha uzoq muddatli taʼsirga ega.

Oʻzbekiston va Albaniya tashqi siyosiy kun tartibida kam muhokama qilinadigan yana bir umumiy nuqta mavjud. Bu – yoshlar omili. Har ikki mamlakatda aholining salmoqli qismi yoshlar. Bandlik, taʼlim, startap, raqamli koʻnikma va innovatsiya davlat siyosatida muhim oʻrin tutadi.

Dunyo tajribasi koʻrsatmoqdaki, kelajakda davlatlar oʻrtasidagi munosabat faqat tashqi ishlar vazirliklari orqali emas, balki universitetlar, startap ekotizimlari va yoshlar tashkilotlari orqali ham rivojlanadi. Shu maʼnoda Oʻzbekiston va Albaniya hamkorligining eng istiqbolli sohalaridan biri aynan yoshlar diplomatiyasi boʻlishi mumkin. Bu hozircha keng muhokama qilinmagan, ammo uzoq muddatli strategik ahamiyatga ega yoʻnalish.

Xullas, Oʻzbekiston va Albaniya munosabati kelajak diplomatiyasining muhim xususiyatini namoyon etadi. Zamonaviy dunyoda davlatlar faqat yirik sheriklar bilan emas, balki yangi bozor, gʻoya va mintaqalar bilan aloqani kengaytirish orqali tashqi siyosat imkoniyatini oshirmoqda.

Toshkent va Tirana oʻrtasidagi aloqalarga ayni shu nuqtai nazardan qaralsa, bu hamkorlik ikki davlatning hozirgi imkoniyatidan koʻra kelajakdagi ehtiyoji bilan koʻproq bogʻliqligi koʻrinadi. Baʼzan eng istiqbolli yoʻnalishlar shov-shuvli tashabbusdan emas, balki hali toʻliq kashf etilmagan nuqtalardan boshlanadi. Oʻzbekiston va Albaniya munosabati mavzusi aynan shunday boʻlishi mumkin.