XVIII asr oxiri Markaziy Osiyo tarixida keskin siyosiy o‘zgarishlar davri bo‘ldi. Ana shunday murakkab sharoitda Buxoro taxtiga Mang‘itlar sulolasining eng nufuzli hukmdorlaridan biri - Shohmurod, tarixiy manbalarda “Amir Ma’sum” nomi bilan mashhur bo‘lgan hukmdor keldi. U nafaqat davlat arbobi, balki diniy ilmlar egasi, islohotchi va o‘z davrining eng kamtar hukmdorlaridan biri sifatida tarixda qoldi.

Shohmurod Doniyolbiy Otaliqning o‘g‘li bo‘lib, XVIII asr o‘rtalarida tug‘ilgan. Yoshligidan diniy ta’lim olgan, fiqh va hadis ilmlarini chuqur o‘rgangan. Ayrim manbalarda uning darveshona hayot tarzini tanlagani, oddiy kiyim kiyib, davlat xazinasidan shaxsiy ehtiyojlari uchun foydalanmaganligi qayd etiladi. Aynan shu fazilatlari sabab xalq orasida unga “Amir Ma’sum” - “gunohsiz amir” degan nom berilgan.

1785-yilda Doniyolbiy vafotidan so‘ng Shohmurod hokimiyatni rasman qo‘lga oldi va Buxoro tarixida “amir” unvonini mustahkamlagan ilk Mang‘it hukmdoriga aylandi. U 1788-yilda “Amir ul-mo‘minin” unvonini qabul qilib, hokimiyatining diniy-siyosiy asoslarini kuchaytirdi. Shu tariqa Buxoro xonligidan Buxoro amirligiga o‘tish jarayoni yakunlandi.

Shohmurod davlat boshqaruvida keng ko‘lamli islohotlar o‘tkazdi. U ayrim soliqlarni bekor qildi, moliya tizimini tartibga soldi va pul islohotini amalga oshirdi. Uning davrida oltin “tillo”, kumush “tanga” va mis “fulus” pullari qat’iy vazn me’yorlari asosida zarb qilindi. Bu esa ichki savdo va xalqaro almashinuvning rivojlanishiga xizmat qildi. Buxoro savdogarlari Rossiya, Hindiston va Afg‘oniston bilan faol savdo olib borgan. Savdo hajmining oshishi hunarmandchilik va qishloq xo‘jaligi taraqqiyotiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatgan.

Ko‘pchilikka ma’lum bo‘lmagan qiziqarli jihatlardan biri shundaki, Shohmurod o‘z nomidan tanga zarb qilishni istamagan. Tarixiy manbalarga ko‘ra, u tangalarni otasi Doniyolbiy nomidan zarb ettirgan. Tadqiqotchilar buni uning kamtarligi va tasavvuf ta’limotiga sodiqligi bilan izohlaydilar. Hatto ayrim manbalarda uning nomini juma xutbalarida tilga olish ham cheklangani qayd etiladi.

Shohmurod davrida Samarqandni qayta tiklash ishlari alohida ahamiyat kasb etdi. XVIII asrda ancha inqirozga uchragan shaharga boshqa hududlardan aholi ko‘chirildi, yangi mahallalar tashkil etildi va iqtisodiy hayot jonlantirildi. Natijada Samarqand yana mintaqaning muhim markazlaridan biriga aylandi.

Tashqi siyosatda Shohmurod Eronning Qojarlar davlati bilan Marv va Xuroson hududlari uchun kurash olib bordi. U Buxoro amirligining siyosiy mavqeini mustahkamlashga erishib, Markaziy Osiyoda Mang‘itlar sulolasining hukmronligini yanada kuchaytirdi.

Tarixiy manbalarda Shohmurod adolatli sud tizimini yo‘lga qo‘ygani, ayrim amaldorlarning noqonuniy boyliklarini musodara qilgani va davlat boshqaruvida shariat qoidalariga qat’iy amal qilgan hukmdor sifatida tasvirlanadi. Uning hukmronligi Buxoro amirligi tarixidagi eng barqaror va islohotlarga boy davrlardan biri sifatida e’tirof etiladi.

1800-yilda Shohmurod vafot etdi va taxtga uning o‘g‘li Amir Haydar o‘tirdi. Biroq “Amir Ma’sum” nomi bilan mashhur bo‘lgan Shohmurod Buxoro tarixida nafaqat qudratli hukmdor, balki adolat, kamtarlik va islohotlar timsoli sifatida ham muhim o‘rin egallaydi.