Jadidchilik XIX asr oxiri - XX asr boshlarida turkiy-musulmon xalqlari orasida shakllangan ma'rifatparvarlik harakatidir. Bu harakatning asosiy maqsadlaridan biri ta'lim tizimini yangilash va zamonaviy bilimlarni ommalashtirish bo‘lgan.

"Jadid" so‘zi arabcha "jadid" - "yangi" ma'nosini anglatadi. Atama "usuli jadid" ("yangi usul") iborasidan kelib chiqqan bo‘lib, dastlab yangi o‘qitish metodikasi qo‘llanilgan maktablarga nisbatan ishlatilgan. Keyinchalik esa bu nom mazkur ma'rifatparvarlik harakati va uning vakillariga nisbatan ham qo‘llanila boshlandi.

XIX asrning ikkinchi yarmida Turkistonda yuz bergan siyosiy va ijtimoiy o‘zgarishlar jadidchilik harakatining shakllanishi uchun muhim omillardan biriga aylandi. Shu davrda yangi g‘oyalar va zamonaviy ta'lim usullariga qiziqish ortib bordi.

Jadidchilik g‘oyalarining shakllanishi va keng tarqalishida Qrim-tatar ma'rifatparvari Ismoil Gasprinskiy muhim o‘rin tutgan. U 1883-yilda "Tarjimon" gazetasiga asos solib, yangi usuldagi ta'lim g‘oyalarini targ‘ib qildi. Gazeta Rossiya imperiyasi hududidagi turkiy xalqlar, jumladan Turkiston ziyolilari orasida ham keng tarqaldi.

XIX asr oxiri va XX asr boshlarida jadidchilik g‘oyalari Turkistonda keng yoyildi. Mahmudxo‘ja Behbudiy, Munavvarqori Abdurashidxonov, Abdulla Avloniy va Abdurauf Fitrat kabi ma'rifatparvarlar yangi usuldagi maktablar ochish, darsliklar yaratish, gazeta va jurnallar nashr etish hamda teatr faoliyatini rivojlantirishda faol ishtirok etdilar.

Natijada XX asr boshlariga kelib Turkiston jadidchilik harakatining eng muhim markazlaridan biriga aylandi. Bu harakat mintaqada ta'lim, matbuot va madaniy hayot rivojiga sezilarli ta'sir ko‘rsatdi.